NASA phóng thành công tên lửa mặt trăng mới

Cơ quan Quản lý Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) đã phóng tên lửa đẩy cao nhất thế giới, Ares I-X, sau nhiều ngày trì hoãn.

Tên lửa Ares I dài 327 foot (gần 100m) được phóng lúc 11 giờ 30 phút sáng (22 giờ 30 phút đêm qua – giờ Việt Nam) từ bệ phóng không gian tại Canaveral thuộc trung tâm không gian Kennedy, ở tiểu bang Florida. Vụ phóng là để thử công nghệ phát triển thiết bị phóng có người lái trong tương lai, thay thế đội tàu con thoi sắp về hưu và phục vụ tham vọng đưa người trở lại mặt trăng của Mỹ.

Vụ thử diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Obama đang xem xét liệu có nên tiếp tục duy trì trương chính tên lửa Ares 1 hay không. NASA đã mất gần 4 năm với kinh phí 350 triệu USD cho tên lửa này.

Tên lửa Ares I được phóng lúc 11 giờ 30 phút sáng (giờ Mỹ)

Một ngày trước đó, NASA đã lại phải hủy bỏ vụ phóng tên lửa Ares I-X vì lo ngại thời tiết xấu. Các giới chức tại cơ quan không gian Kennedy ở bang Florida đã cho hay họ sẽ thử một lần nữa vào sáng hôm qua, và vụ thử đã diễn ra theo kế hoạch.

Trong số các nguyên nhân trì hoãn trước đó, những vấn đề kỹ thuật và các vấn đề khác cũng gây trở ngại cho việc phóng tên lửa. Có lúc một tàu chở hàng chạy vào “vùng nguy hiểm” ngoài khơi Florida, nhưng giới hữu trách đã liên lạc được với tàu và con tàu đã rời khỏi khu vực đó, nên việc chuẩn bị phóng đã tiếp tục.

Chuyến bay này chỉ kéo dài hai phút trước khi tên lửa rơi xuống Đại Tây Dương, nhưng các kỹ sư của NASA hy vọng sẽ biết được những thông tin đáng giá về hoạt động của tên lửa Ares I-X nhờ 700 thiết bị cảm ứng được gắn trên tên lửa này.

Tên lửa thế hệ kế tiếp là loại tên lửa phóng phi thuyền con thoi sử dụng nhiên liệu đặc được biến cải.

Vụ phóng thử tên lửa Ares I-X ngày diễn ra khi các quan sát viên nghi ngờ về tương lai của chương trình không gian có người lái của Mỹ.

Theo Telegraph, AP, Dân trí – khoahoc.com.vn

Nga lên kế hoạch chế tạo tàu vũ trụ hạt nhân

Tổng thống Nga Dmitry Medvedev hôm 28/10 đã tỏ ý ủng hộ đề xuất chế tạo một tàu vũ trụ chạy bằng năng lượng hạt nhân, đưa Nga tới rìa cuộc chạy đua trong không gian.

Tuy nhiên, thông báo chính thức sau cuộc họp của chính phủ Nga vẫn chưa có câu trả lời cho câu hỏi chủ chốt trên và các nhà hoạt động môi trường đã bày tỏ lo ngại.

Lãnh đạo cơ quan không gian liên bang Nga Anatoly Perminov phát biểu tại một cuộc họp chính phủ rằng, những thiết kế sơ bộ của con tàu vũ trụ hạt nhân sẽ hoàn tất vào 2012. Sau đó, Nga sẽ mất 9 năm và 17 tỷ rúp để tạo ra con tàu.

Tàu vũ trụ của Nga (Ảnh: Wikipedia)

Tổng thống Medvedev, chủ trì một cuộc họp của chính phủ về các công nghệ vũ trụ và truyền thông mới, đã hoan nghênh kế hoạch trên và yêu cầu Nội các tìm ra nguồn tiền để thực thi đề xuất trên.

“Đó là một dự án nghiêm túc. Chúng ta cần tìm ra tiền“, người đứng đầu nước Nga nói.

Phát biểu tại cuộc họp, ông Perminov nói, kế hoạch của ông sẽ đưa Nga lên trước các đối thủ ngoại quốc trong vũ trụ. “Nó cho phép chúng ta tiến tới một mức công nghệ mới, vượt qua sự phát triển của nước ngoài“, ông Perminov nói. Quan chức này mô tả tàu vũ trụ hạt nhân đề xuất là một dự án có tính đột phá, độc nhất vô nhị nhưng chỉ đưa ra rất ít chi tiết.

Hoài Linh – Vietnamnet (Theo AP, StraitsTimes) – khoahoc.com.vn

Thiên thạch lặng lẽ tấn công trái đất

Một thiên thạch nổ tung trên bầu trời Indonesia với sức tương đương ba quả bom nguyên tử mà Mỹ ném xuống thành phố Hiroshima, song không có bất kỳ kính thiên văn nào phát hiện ra nó.

Theo các nhà thiên văn của Đại học Western Ontario (Canada), vào ngày 8/10, thiên thạch nói trên lao vào khí quyển địa cầu và hướng về phía tỉnh Nam Sulawesi, Indonesia nhưng phát nổ trên không. Những người dân địa phương đã phát hiện vụ nổ. Các trạm theo dõi vũ trụ cách đó khoảng 16.000 km cũng ghi nhận sóng âm mạnh từ vụ nổ.

Điều khiến giới khoa học lo ngại là chẳng có bất kỳ kính thiên văn nào phát hiện sự xâm nhập của thiên thạch. Họ cho rằng nếu kích thước của thiên thạch lớn hơn, nó có thể gây nên thảm họa.

Ảnh minh họa thiên thạch lao về phía trái đất. (Ảnh: Getty Images)

Telegraph cho hay, thiên thạch có đường kính khoảng 10 m và lao vào khí quyển với tốc độ chừng 72.000 km/h. Do cọ xát với không khí, nó nóng lên rất nhanh và phát nổ với lực công phá tương đương 50.000 tấn thuốc nổ TNT, hay ba lần quả bom nguyên tử mà Mỹ ném xuống thành phố Hiroshima của Nhật Bản vào năm 1945.

May mắn thay, do vụ nổ xảy ra ở độ cao 15-20 km so với mực nước biển nên nó không gây ra bất kỳ thiệt hại nào trên mặt đất. Tuy nhiên, nếu thiên thạch lớn hơn (với đường kính 20-30 m), nó có thể gây nên thảm họa hủy diệt. 

“Bom nguyên tử” không gian (Ảnh: kp.ru)

Từ trước tới nay giới thiên văn hiếm khi phát hiện được những vật thể có đường kính nhỏ hơn 100 m khi chúng xâm nhập bầu khí quyển trái đất. Tim Spahr, giám đốc Trung tâm Tiểu hành tinh của Mỹ tại thành phố Cambridge, bang Massachusetts, cảnh báo rằng có vô số thiên thạch nhỏ đã lao xuống địa cầu nhưng chúng ta không hề biết.

“Nếu muốn phát hiện thiên thạch nhỏ, chúng ta phải xây dựng những kính thiên văn lớn hơn tất cả những kính hiện nay. Một nghiên cứu cho thấy thiệt hại mà một vật thể từ vũ trụ có đường kính 20 m gây ra có thể lên tới nhiều tỷ USD“, ông nói.

Minh Long – Vnexpress (Theo Telegraph) – khoahoc.com.vn

Sự sống có thể tồn tại trên vệ tinh sao Mộc

Đại dương ngầm trên một vệ tinh của sao Mộc có thể chứa lượng oxy đủ lớn để hỗ trợ hoạt động sống.

Trong mấy thập kỷ qua nhân loại chưa tìm ra bất kỳ bằng chứng đáng thuyết phục nào chứng tỏ sự sống tồn tại bên ngoài trái đất, song từ lâu giới khoa học đã coi Europa – thiên thể bay quanh sao Mộc – là nơi lý tưởng để tìm kiếm hoạt động sinh học.

Europa là vệ tinh thứ sáu, tính theo quỹ đạo từ trong ra ngoài, của sao Mộc. Bề mặt trẻ và rất mịn của Europa khiến các nhà khoa học tin rằng có một đại dương ngầm nằm bên dưới lớp ngoài cùng của nó.

Đại dương trên Europa nằm bên dưới lớp băng dày vài km, vì thế các nhà khoa học không biết chắc nó có nhiều khí oxy hay không. Người ta nghĩ rằng oxy được tạo ra trên bề mặt đại dương nhờ quá trình tương tác giữa nước với các hạt mang điện tích từ mặt trời. Giới khoa học luôn thống nhất quan điểm rằng oxy rất cần thiết đối với các quá trình trao đổi chất của sinh vật sống. Oxy chỉ không cần thiết đối với những sinh vật có khả năng sử dụng những hóa chất độc như metan (CH4) hay lưu huỳnh.

Vệ tinh Europa (nhỏ hơn) và sao Mộc Ảnh: free-review.net

Theo Space, lượng nước trong đại dương ngầm trên Europa gấp khoảng hai lần lượng nước của tất cả đại dương trên trái đất. Vì thế mà lượng oxy trên đó có thể lớn gấp hàng trăm lần so với dự đoán của giới khoa học.

Để xác định lượng oxy trong đại dương ngầm của Europa, Richard Greenberg – một nhà khoa học của Đại học Arizona (Mỹ) quyết định nghiên cứu bề mặt thiên thể đó. Sử dụng các mô hình máy tính để tính toán tốc độ tạo khí oxy trên bề mặt đại dương ngầm, ông nhận thấy tốc độ vận chuyển oxy bên trong đại dương lớn đến nỗi nồng độ oxy trong nước có thể vượt các đại dương của trái đất trong vài triệu năm nữa.

Greenberg nhận định rằng lượng oxy đó có thể đủ lớn để hỗ trợ hoạt động sinh học của vi sinh vật, thậm chí cả động vật cỡ lớn.

Trong số 4 vệ tinh lớn của sao Mộc được phát hiện trong năm 1610, Europa là vệ tinh nhỏ nhất. Nó có đường kính 3.100 km, nhỏ hơn Mặt Trăng một chút. Trong Hệ Mặt Trời, Europa là vệ tinh lớn thứ 6. Thiên thể này được tạo nên chủ yếu bởi đá silicate và có thể chứa lõi sắt. Bề mặt của Europa được tạo thành từ những kiến tạo địa chất gần đây, với nhiều vết nứt và vỉa đá song lại rất ít hố thiên thạch.

Theo Vnexpress – khoahoc.com.vn

Phát hiện nhóm thiên hà xa nhất

Quần thể thiên hà xa nhất cách trái đất 10,2 tỷ năm ánh sáng, các nhà thiên văn Anh tuyên bố. 

Daily Mail cho biết, JKCS041 – tên của nhóm thiên hà – được tạo nên bởi vài trăm thiên hà. Nó được phát hiện sau khi các nhà khoa học của Đại học Bristol (Anh) phân tích dữ liệu của kính thiên văn X quang mang tên Chandra của Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) và nhiều kính thiên văn quang học, hồng ngoại trên khắp thế giới.

Quần thể thiên hà JKCS041. Ảnh: Daily Mail

Theo nhận định của giới chuyên môn, rất có thể JKCS041 xuất hiện trước trái đất gần 6 tỷ năm.

Quần thể thiên hà là những tổ hợp lớn nhất mà trong đó các vật thể liên kết với nhau bởi lực hấp dẫn. JKCS041 từng được phát hiện vào năm 2006 bởi kính thiên văn hồng ngoại, song khi đó giới thiên văn học chưa có đủ bằng chứng để kết luận nó là một nhóm thiên hà. Thay vào đó họ chỉ nhận định đó có thể là một thiên hà đang trong quá trình hình thành. Những kính thiên văn bình thường không thể xác định được khoảng cách của nó so với địa cầu.

Tiến sĩ Ben Maughan – một nhà thiên văn của Đại học Bristol, cùng các cộng sự tiến hành phân tích dữ liệu của kính thiên văn Chandra trong một thời gian dài để chứng minh JKCS041 là nhóm thiên hà đã hình thành đầy đủ. Nó nằm ở khoảng cách xa nhất trong vũ trụ. Việc nghiên cứu các đặc tính của nó – như cấu tạo, khối lượng và nhiệt độ – có thể giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về quá trình tiến hóa của vũ trụ.

“JKCS041 nằm gần điểm tận cùng về khoảng cách dành cho các quần thể thiên hà”, Stefano Andreon, một chuyên gia của Viện Vật lý thiên văn quốc gia Italy, nói.

Trước khi JKCS041 được tìm thấy, danh hiệu nhóm thiên hà xa nhất thuộc về một thiên hà mang tên XMMXCS J2215.9-1738. Nó được phát hiện vào năm 2006 và cách trái đất 9,2 tỷ năm ánh sáng.

Theo Vnexpress – khoahoc.com.vn

Một số kim loại quý trên Trái đất có nguồn gốc từ vũ trụ

Một nhóm các nhà khoa học Mỹ và Canada vừa công bố kết quả nghiên cứu giúp củng cố giả thuyết cho rằng một số kim loại quý trên lớp vỏ Trái đất, trong đó có platin và palađi, có nguồn gốc từ vũ trụ. 

Nhà địa chất học James Brenan, thuộc Đại học Toronto (Canada) và đồng nghiệp William McDonough thuộc Đại học Maryland (Mỹ) đã tái tạo một môi trường có nhiệt độ lên tới 2.000 độ C và áp suất rất lớn. Với nhiệt độ như vậy, tất cả các kim loại đã bị nóng chảy hoàn toàn và tách khỏi lớp vỏ đá của Trái đất.

Ảnh minh họa: success.co.il

Các nhà nghiên cứu cho rằng nhiệt độ cực lớn trong lớp lõi của Trái đất được hình thành hơn 4 tỉ năm trước chắc chắn đã làm nóng chảy và tách biệt hoàn toàn các kim loại quý khỏi lớp vỏ đá, sau đó những kim loại quý này lắng xuống trong lõi Trái đất.

Tuy nhiên, việc loài người vẫn phát hiện, thậm chí khai thác nhiều kim loại quý như osimi, iridi, platin, ruteni, rôđi, palađi… tại lớp vỏ của Trái đất chứng tỏ đã có một sự bổ sung các kim loại đó trên bề mặt Trái đất thông qua các trận mưa thiên thạch từ vũ trụ.

Theo hai nhà nghiên cứu, các thiên thạch rơi xuống Trái đất đã góp phần tạo nên những mỏ khoáng sản trên hành tinh của chúng ta.

Theo khảo sát của các nhà thiên văn học, trong thiên hà có chứa những kho báu khổng lồ mà không ai ngờ tới, đó là rất nhiều mỏ vàng, bạc, platin… và các kim loại quý hiếm khác.

Tính đến nay, giới khoa học và thiên văn học đã tìm ra được tổng cộng hơn 30.000 thiên thạch, trong đó 7.000 thiên thạch đã được nghiên cứu chi tiết và trong hầu hết các thiên thạch này đều chứa một lượng đáng kể những tài nguyên và khoáng sản quý hiếm như bạch kim, ruby, titan, kim cương…

Theo Tuổi Trẻ – khoahoc.com.vn